Νικηφόρος Βρεττάκος: Σημειώσεις σε μια ποιητική ?δοιπορία - Το? Vincenzo Rotolo

Νικηφόρος Βρεττάκος: Σημειώσεις σε μια ποιητική ?δοιπορία - Το? Vincenzo Rotolo

Σαράντα καί πάνω χρόνια μετά τήν ?μφάνισή του στήν ποίηση, μπορε? νά πε? κανείς πώς τό ?ργο το? Νικηφόρου Βρεττάκου, σημαντικό σ’ ?κταση ?λλά καί σέ βάθος, ?χει ?ξασφαλίσει πιά τήν ?ναγνώριση τ?ς ?ξίας του, ?ς συμβολή στόν τομέα τ?ν σύγχρονων ?λληνικ?ν γραμμάτων.

Μά πάνω ?π’ ?λα, τό ?ργο α?τό καθρεπτίζει πιστά μιά ζωή σφραγισμένη ?πό βαθύ ?θος, ?πό μιάν ε?γενέστατη ?ντίληψη τ?ν ?ποχρεώσεων το? πολίτη, ?πό μιάν ?ποδειγματική πνευματική συνοχή μέσα στήν πολυτάραχη λογοτεχνική ζωή τ?ς σημεριν?ς ?λλάδας.

? Βρεττάκος ?μπιστεύθηκε στήν ποίηση τό μήνυμά του, ?να μήνυμα ?γάπης καί πίστης στήν ?νθρώπινη ?λληλεγγύη, στήν κοινωνική δικαιοσύνη στήν ε?ρήνη. Μολονότι τά γεγονότα καί ο? ?νθρωποι ?καναν ?,τι μπορο?σαν γιά ν’ ?κρωτηριάζουν συνεχ?ς τό ?νθρωπιστικό του ?νειρο, α?τός ?μεινε πάντα σφιχτά κρατημένος ?π’ α?τό μέ τήν ?μμονή τ?ς ?ποκαρδίωσης. Μιά τέτοια πίστη δέν ε?ναι ?φηρημένη καί διανοουμενίστικη ?λλά πηγάζει ?πό μιά γνήσια ?σωτερική παρόρμηση. Μάλιστα, ο? κριτικοί τόν ?ποκαλο?ν συνήθως, κατά ?να γενικό καί ?όριστο τρόπο, «ποιητή τ?ς ?γάπης καί τ?ς α?σιοδοξίας».

Πραγματικά, ?ν δέν ?πιδέχεται ?μφισβήτηση τό ?τι ? ?γάπη ?ποτελε? γιά τόν Βρεττάκομιάν ?δήριτη ?νάγκη, ? α?σιοδοξία δέν ε?ναι ?λλο παρά ? προβολή το? συναισθήματός του στόν κόσμο τ?ν ?νείρων. Μόλις ?ρθει σ’ ?παφή μέ τήν πραγματικότητα, ? α?σιοδοξία του ?ποκαλύπτεται ?κριβ?ς σκιά ?νείρου. Καί ? ?δια ? ?γάπη του γίνεται γι’ α?τόν πηγή ?πογοητεύσεων καί πικρ?ς ?δύνης. ?γαπ? στ’ ?λήθεια τή φύση καί τή ζωή ?λλά δέν το? λαχαίνει πάντα νά φτάνει τόν φυσικό παραλήπτη το? μηνύματός του, τόν ?νθρωπο. ?π’ α?τήν ?κριβ?ς τή δυσκολία ?νακύπτει ? πιό βασανισμένη κι ?πώδυνη διχοστασία το? ποιητή. ? ?στοχημένη πραγμάτωση τ?ς λαχτάρας του νά ?πικοινωνε? μέ τούς ?νθρώπους καί νά ?ξωτερικεύει τήν ?νάγκη του γιά ?γάπη, ?χει σάν ?ποτέλεσμα μιά κατάσταση στέρησης καί θλίψης πού δεσπόζει κυρίως στα ?ργα τ?ς νεανικ?ς του περιόδου.

? περίοδος τ?ς ?ριμότητας χαρακτηρίζεται κυρίως ?πό τήν ?νακάλυψη το? ?νθρώπου μέ τήν συνακόλουθη παλινδρόμηση ?νάμεσα σ’ ?λπίδα καί ?πογοήτευση, ?νάμεσα στόν ?νθουσιασμό καί τήν ?ποθάρρυνση. Πραγματικά, ? ?πικοινωνία μέ τόν ?νθρωπο, ?σο ?ντονα κι ?ν ε?ναι ?πιθυμητή, ?ποτελε? μιά δραματική καί τραυματική ?μπειρία. ?ν? προσφέρεται στόν ?νθρωπο, ? ποιητής α?σθάνεται νά ?πωθε?ται ?π’ α?τόν. Ο? α?θαιρεσίες καί ο? βιαιοπραγίες τείνουν νά ?κμηδενίσουν τή δίψα του γιά ?σότητα κι ?δελφοσύνη. ?ναπαράγεται συνεπ?ς καί σ' α?τή τή φάση, ? διχοστασία πού φαινόταν νά ?χει ?περνικηθε? καί πού ?ντίθετα γίνεται πρόξενος πληγ?ν. Κι ?πως στη σφαίρα το? συναισθήματος, ?ναλλάσσονται μέσα του ? α?σιοδοξ?α καί ? ?πογοήτευση, ?τσι καί στόν ?δεολογικό τομέα ? ?νθερμη ?γωνιστικότητα δίνει καμιά φορά τή θέση της στόν πειρασμό τ?ς φυγ?ς (?λλά ?χι καί τ?ς ?ποφυγ?ς τ?ν ?ποχρεώσεων, το? πολίτη). ? σύγκρουση ?μως, πέρα ?π’ τό ?τι ε?ναι ?σωτερική καί προσωπική, ?φείλεται στα πράγματα, βγαίνει ?πό τά ?στορικά καί πολιτικά καθέκαστα πού ? ποιητής τά βιώνει συμμετέχοντας βαθύτατα σ' α?τά.

? Βρεττάκος, πάντοτε πίστεψε στην ?ποστολή το? ποιητ? καί ? πίστη του α?τή πηγάζει ?πό ε?λικρινή ?θική καί πολιτική πεποίθηση. ?σο κι ?ν ? πείρα τόν ?χει διδάξει ?τι «λίγα δύνονται»ο? ποιητές μπροστά στις καταπιεστικές ?νέργειες τ?ν ?σχυρ?ν, ? Βρεττάκος συνεπής μέ τις δημοκρατικές καί προοδευτικές ?δέες του, ?γωνίστηκε πάντοτε σθεναρά ?νάντια σε δικτάτορες καί καταπιεστές, ?περασπιζόμενος τά δικαιώματα τ?ν ?δυνάτων καί τ?ν καταδιωγμένων.

Σεμνός καί ?παθής ?ντίκρυ στην κραυγαλέα διαφήμιση, ? Βρεττάκος καταφέρνει νά ζε? ?παλλαγμένος ?πό τίς ?λλοτριωτικές στρεβλώσεις το? σημερινο? πολιτισμο?. Τό νά γράφει στίχους ε?ναι γι’ α?τόν ?νας τρόπος ? μ?λλον ε?ναι ? τρόπος νά ?πάρχει, ν’ ?νακαλύπτει καί νά πραγματώνει τόν ?αυτό του. ? ποίηση του ε?ναι, λοιπόν, πάντοτε αύτοβιογραφική ακόμα καί τίς λίγες ?κε?νες φορές πού τό ?μεσο νόημά της παρουσιάζεται ?ξωτερικά συγκαλυμμένο. Σ' α?τή τήν τάση προς τήν ?ξομολόγηση, τήν ?νδοσκοπική ?νάλυση, τό διάλογο μέ τόν ?αυτό του καί μέ τούς ?λλους, ?φείλεται καί τό ?τι ?κόμα καί ? πηγα?ος λυρισμός του στρέφεται προς χαμηλούς τόνους.

Ποιητής ?πό ?νστικτο, ? Βρεττάκος διαθέτει φλέβα ε?κολη καί πληθωρική, πού δέν κατορθώνει πάντα νά τήν πειθαρχήσει καί νά τή συγκρατήσει. Μέσα ?π’ τήν ?μπειρία διαφόρων τεχνοτροπι?ν καί ποιητικ?ν σχολ?ν, ?πό τίς παραδοσιακές ?ς τίς πιό προωθημένες, πού διαδέχθηκαν ? μία τήν ?λλη στην ?λλάδα, πρίν καί μετά ?π’ τόν Β’Παγκόσμιο Πόλεμο, ? Βρεττάκος ?πέτυχε, ?πως κάθε ?ληθινός ποιητής, νά κατακτήσει μιά δική του γλώσσα πού δέν μπορε? κανείς νά τή συγχύσει μέ καμιάν ?λλη. Προσφεύγοντας σ' ?να ?φος ?πέριττο ? ?κόμα καί ?τημέλητο, α’ ?να λεκτικό ?πλό ?λλά ε?κρινές, ? Βρεττάκος προτείνει ?κλπηκτικά τίς λυρικές ε?κόνες του δομώντας τες μέ γλωσσικά ?λικά πού τά ?ντλε? ?πό τόν καθημερινό λόγο. Στην ?πιθυμία του νά ε?ναι σαφής δέν καταφέρνει πάντα νά ?ποφεύεγι τίς ?παναλήψεις καί τίς περισσολογίες. Τέτοια μειονεκτήματα, πέρα ?πό μιά κάποιαν ?μφαση, παρατηρο?νται στίς πιό πολύστιχες ποιητικές συνθέσεις του -μερικές ε?ναι ?ληθινά καί γνήσια ?πύλλια- πού ?χει γράψει ? Βρεττάκος, ?ποκύπτοντας σέ μιά τάση παρατηρημένη σε πολλούς νεότερους ποιητές στην ?λλάδα, καί πού ?κτός ?πό λίγες ?ξαιρέσεις, δέν ε?ναι ?ργα ?κανά νά συγκαταλεχθο?ν ?νάμεσα στα καλύτερα δημιουργήματα το? ποιητ?.

© 2016 Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης. All Rights Reserved. Designed By www.dspixel.com